Kadim Maya top oyunu Pok-ta-pok Belize’de yeniden canlanıyor.
Orta Amerika ülkesi Belize, binlerce yıllık kadim Maya top oyunu Pok-ta-pok’un yeniden canlanmasına öncülük ediyor. Dünyanın en eski takım sporlarından biri olan bu oyun, ülkenin ulusal sporu olma hedefiyle önemli bir ivme kazandı. 2000 yıllık Maya arkeolojik alanı Xunantunich’te, bu kültürel mirasın yeniden doğuşu ritüellerle pekiştiriliyor. Yucatec Maya dilinde dört ana yöne seslenen, yanan reçine kokusu eşliğinde genç oyuncuları arındıran Felicita Cantun gibi figürler, kadim geleneği yaşatıyor.
1900’lerin ortalarında Meksika’da başlayan Pok-ta-pok dirilişi, son on yılda Belize’nin küresel liderliğiyle hız kazandı. Kısıtlı spor imkanlarına rağmen Belize’de pok-ta-pok’u ulusal spor yapma hareketi, kültürel kimliğin korunmasında kritik rol oynuyor. Modern Pok-ta-pok, beşer oyunculu takımlarla oynanır. Dört kilogramlık kauçuk topa sadece kalça ile vurulur. Rakip sahasına topu ulaştırmak veya 4 metre yüksekliğe yerleştirilmiş çemberden topu geçirmek puan getirir; topa elle dokunmak puan kaybına yol açar. Yarı final veya finalde çemberden atılan başarılı bir atış, takıma doğrudan galibiyet kazandırır.
Oyunun uluslararası alandaki yükselişini pekiştiren altıncı Uluslararası Pok-ta-pok Turnuvası, 25-28 Eylül’de Honduras’ın Copán şehrinde yaklaşık 20 takımın katılımıyla gerçekleşecek. Bu turnuva, sporcular için sadece bir yarışma değil, aynı zamanda kültürel bir gurur kaynağıdır. Takımın genç oyuncularından Jonathan Sosa, “Biz bunu sadece bir spor olarak görmüyoruz. Başka ülkelere gidip birincilikle dönmek bizim için büyük bir onur” ifadeleriyle oyunun manevi boyutuna dikkat çekiyor. Belize takımı, 2021 Uluslararası Pok-ta-pok Turnuvası finalinde Meksika’yı yenerek şampiyon olmuştu.
Pok-ta-pok’un kökenleri, Orta Amerika’nın “ana kültürü” Olmeclere uzanır ve 16. yüzyıl Maya yaratılış hikayelerini içeren kutsal Popol Vuh kitabında önemli yer tutar. Metinlerde, kahraman ikizlerin yeraltı dünyası hükümdarlarına karşı top oyununda galip gelerek intikam alması ve güneşe, aya dönüşmesi betimlenir. Arkeolojik bulgular, oyunun güneşin hareketini, yaşam ve ölüm döngüsünü sembolize ettiğini, eğlence, mevsimsel kutlamalar ve anlaşmazlıkları çözmek için kullanıldığını gösterir. Yanlış inanışların aksine, bu oyun kan dökme arzusuna dayanmamış veya kesik kafalarla oynanmamıştır; nadir görülen ayinsel kurbanlar yüce bir onur olarak kabul edilmiştir. Chichén Itzá’daki Büyük Top Sahası’ndaki kabartmalar da oyunun tarihi derinliğini ortaya koymaktadır.
Tüm oyun haberlerimiz için buraya tıklayın.
YNP YouTube kanalı için ise buraya tıklayın.
