Camilerden evlerimize kadar her alanda acilen temizlik konusunda önlemler almamız lazım.
Önce adet yerini bulsun. Süslü cümleler ile temizlik denince dünya olarak ne durumdayız buna bir değinelim. 21. yüzyılın hızla değişen dünyasında “temizlik” ve “hijyen” kavramları yalnızca sağlıkla ilgili bir zorunluluk olmaktan çıkmış, toplumsal, kültürel ve hatta dijital bir dönüşümün merkezine yerleşmiştir. Sanayi devriminden bu yana şehirleşme, üretim biçimleri ve yaşam alanları değiştikçe insanın temizlik anlayışı da dönüşmüştür. Ancak özellikle pandemi dönemiyle birlikte hijyenin artık bireysel bir alışkanlık değil, küresel bir güvenlik meselesi olduğu anlaşılmıştır. Bugün temizlik, sadece mikrop ve hastalıkları önleme amacıyla değil; sosyal statü, kişisel farkındalık ve çevre bilincinin bir göstergesi olarak da değerlendirilmektedir.
Yeni çağın dinamikleri, temizlik kavramına teknolojik bir boyut kazandırmıştır. Akıllı ev sistemleri, robot süpürgeler, sensörlü dezenfeksiyon cihazları ve sürdürülebilir temizlik ürünleri, modern yaşamın “temiz kalma” refleksini yeniden şekillendiriyor. Hijyen artık sabun ve suyla sınırlı değil; nano teknolojiyle üretilmiş yüzey koruyucular, antimikrobiyal tekstiller ve yapay zeka destekli temizlik sistemleri günlük hayatın parçası haline geliyor. Bu dönüşüm, temizlik anlayışını fiziksel bir eylemden dijital kontrollü bir sürece taşıyor.
Toplumsal düzeyde ise temizlik, modern bireyin kimlik ifadesinin bir parçası olarak görülmeye başlanmıştır. “Hijyenik olmak”, yalnızca sağlıklı kalmak değil, düzenli, bilinçli ve öngörülü bir yaşam tarzını temsil eder hale gelmiştir. Sosyal medyada “minimal yaşam”, “temiz estetik” gibi kavramların popülerleşmesi, temizlik ve hijyenin artık kültürel bir imaj unsuru olarak benimsendiğini gösteriyor. Bu durum, bireysel hijyen anlayışının ötesinde; yaşam alanlarının, tüketim alışkanlıklarının ve sosyal ilişkilerin de temizlik ilkeleri etrafında yeniden kurgulanmasına yol açmıştır.
Öte yandan çevresel farkındalığın artması, temizlik anlayışını etik bir sorumluluk haline getirmiştir. Plastik içermeyen deterjanlar, doğa dostu ambalajlar ve su tasarrufu sağlayan teknolojiler, modern hijyen anlayışının ekolojik yönünü temsil eder. Temizlik artık yalnızca bireyi değil, gezegeni de koruma eylemine dönüşmektedir. Bu bağlamda “temiz olmak”, sadece bedensel değil; düşünsel, çevresel ve toplumsal bir bilinç düzeyini de ifade eder.
İşte böylesine bir temizlik dönüşümü olan günümüzde beni çıldırtan vakalara denk gelmeye başladım. Ve vahim olan bu vakalar giderek artıyor. Namaz çıkışında ya da girişinde camide ayakkabılarla basılan yerlere çorabıyla basarak ayakkabısını giyen/çıkaran kardeşim, misafirliğe gittiği evde kapı dışındaki eşiğe çorabıyla basan vatandaşım, tuvaletten elini yıkamadan çıkan mahluk, dönen çöp kapağını eliyle değerek açıp diğer eliyle çöpü içine atan kişi, yere oturarak birini bekleyen ya da ders çalışan ergen, sokaktaki hayvanı direkt kucağına alan ablam, arabasının suyunu yağını hunharca kontrol edip gelip el sıkışan emmim… Daha sayayım mı? Hapşırma ve öksürme esnası el kapamayan/peçete tutmayanlar, sigara içerken arkadaki yürüyeni düşünmeden dumanını höfürenler… Boşuna yazmadım “aydınlanmacı despotizm” yazımı. Sizi ıslah etmek için de lazım işte bu baskı! Onca teknolojik mükemmeliyetçiliğe ve değişen temizlik tanımına rağmen, temel biyolojik hijyen kurallarının bile ihmal edilmesi fecaattir.
Sonuç olarak, yeni çağın temizlik ve hijyen dinamikleri çok katmanlı bir yapıya sahiptir. Teknoloji, kültür, çevre bilinci ve bireysel farkındalık bu yapının temel taşlarını oluşturur. Benim de aslında değinmek istediğim tam bu noktadır. Kültür, çevre ve kişisel bilincin nereye evrildiği ortadadır. Artık hijyen, insanın kendini ve çevresini koruma refleksinin ötesinde; çağın hızına, bilincine ve sürdürülebilirlik idealine uyum sağlama biçimidir. Bu bizde giderek eksilmekte, yitmektedir. Temizlik, modern dünyanın en sessiz ama en güçlü devrimlerinden biridir oysa; insan, temiz kalarak yalnızca sağlığını değil, uygarlığını da korur…
Yazmayı çok özledim. Ara ara böyle ve farklı yazılarla karşınızda olacağım. YNP kardeşiniz sizlere sabır ve afiyet diler…
