Mars üzerinde ilk defa doğrudan elektrik deşarjları kaydedildi.
Kızıl Gezegen Mars’ta yıldırımın varlığına dair uzun süredir devam eden şüpheler, NASA’nın Perseverance keşif aracından gelen yeni verilerle somut bir boyut kazandı. Bilim insanları, Mars atmosferinde oluşan minik elektrik deşarjlarının sesli kanıtlarını yakaladıklarını açıkladılar. Dünya’daki büyük şimşeklerden farklı olarak, Mars’taki bu olaylar statik elektriğe benzer küçük “zıplamalar” şeklinde kendini gösteriyor. Bu önemli bulgu, kısa süre önce saygın “Nature” dergisinde yayımlandı.
Mars’ta tespit edilen bu “mini yıldırım” olayları, triboelektrik adı verilen bir fenomendir. Bu durum, gezegenin sıkça yaşadığı toz fırtınaları sırasında havada sürüklenen partiküllerin birbirine sürtünmesiyle elektrik yükü kazanması sonucu meydana gelir. Yüklenen atomlar arasında bir elektrik alanı oluşur. Bu dengesizlik had safhaya ulaştığında, negatif yüklü bileşenler alanı aşarak küçük elektrik arkları oluşturur; tıpkı metal bir nesneye dokunulduğunda hissedilen küçük şok gibi. Benzer triboelektrik olaylar, Dünya’daki kum fırtınalarında ve volkanik püskürmelerin kül bulutlarında da gözlemlenmektedir. Jüpiter ve Satürn gibi diğer gezegenlerde de yıldırımın varlığı kanıtlanmıştır.
Bu dikkat çekici keşif, üç yıl önce Perseverance’ın bir toz şeytanının üzerinden geçerken yaptığı ses kayıtlarının analizi sırasında başladı. Araştırmacılar, duydukları gizemli “tıklama” seslerinin başlangıçta keşif aracına çarpan kum veya çakıl olabileceğini düşündü. Ancak, detaylı simülasyonlar ve incelemeler, bu seslerin elektrik deşarjlarına ait olduğunu netleştirdi. Gezegen bilimci Ralph Lorenz, “Yaygın tanıma göre bir şimşek değildi; küçük bir kıvılcımdı” şeklinde durumu özetledi. Ekip, iki Mars yılı boyunca toplanan 28 saatlik ses verisini tarayarak, mikrofonunun yaklaşık iki metre yakınında gerçekleşen 55 ayrı elektrik deşarjını saptadı. Bu deşarjların en büyüğü, bir elektrikli sinek savarın şokuna benzer yaklaşık 40 millijoule enerji üretiyordu.
Mars’a gelecekte ayak basacak astronotlar için bu elektrik deşarjları muhtemelen ölümcül bir tehlike oluşturmuyor. Ancak, bu fenomenin elektronik cihazlar üzerinde potansiyel olumsuz etkileri olabileceği vurgulanıyor. Daniel Mitchard, “Küçük ve sık statik benzeri deşarjların, hassas ekipmanlar için sorun yaratabileceği” yorumunu dile getiriyor. Bu bulgular, Mars’a gönderilecek uzay araçları ve diğer teknolojik aygıtların tasarımında önemli bir rol oynayabilir; zira bu cihazların olası elektriksel parazitlere karşı daha dirençli hale getirilmesi gerekebilir.
Tüm oyun haberlerimiz için buraya tıklayın.
YNP YouTube kanalı için ise buraya tıklayın.
