Bal arıları sorunlu temellerde bile en mükemmel petekleri nasıl inşa ediyor?
Bal petekleri, binlerce arının eşgüdümlü çalışmasıyla ortaya çıkan mühendislik harikalarıdır. Bu karmaşık altıgen yapılar, arıların bal depoladığı ve yavrularını barındırdığı yaşam alanlarıdır. Petek inşa stratejileri hala gizemini korurken, Colorado Boulder Üniversitesi’nden Orit Peleg liderliğindeki bir araştırma ekibi, bal arılarının farklı yapı koşullarına nasıl adapte olduğunu ve yapısal olarak sağlam kovanlar oluşturmak için iş birliğini inceledi. Peleg, bu süreci “arılara imkansız bulmacalar yaratarak çözmeye çalıştıklarını” belirtiyor.
Bilim insanları, bu özgün deneyi gerçekleştirmek için altıgen desenlere sahip, çeşitli boyutlarda 3D baskılı plastik petek temelleri kullandı. Temeller, arıların tercih ettiği ideal boyuttan dörtte üç oranında küçükten, üç katına kadar büyük boyutlara ulaşıyordu. Arılar farklı temellerle etkileşime girerken, araştırmacılar X-ışını mikroskobuyla, böceklerin yapılarını temeller üzerine nasıl inşa ettiklerini analiz etti. Bir pound balmumu salgılamak için yaklaşık sekiz pound bal tüketmeleri gerektiği göz önüne alındığında, arıların sınırlı kaynaklarla bu adaptasyon stratejileri büyük önem taşıyor.
Yapılan gözlemler, arıların temel boyutlarına göre üç temel strateji uyguladığını ortaya koydu. Eğer temel hücreleri çok küçükse, arılar “birleştirme” tekniğiyle hücreleri birleştirip doğal boyutlara yakın alanlar yaratıyordu. Tercih edilenin yaklaşık iki katı büyüklükteki temel hücrelerde ise, “eğme” tekniğiyle hücreleri açılı inşa ederek içerideki alanı korurken açıklıkları daraltıyorlardı. Daha büyük temel hücrelerde, yani doğal bir hücrenin üç katına kadar çıktığında, arılar mevcut temeli destek olarak kullanarak üzerine yeni bir hücre katmanı inşa ediyordu. Bu “katmanlama” tekniğiyle, altıgenin altı köşesine birer, ortasına da yedinci bir hücre yerleştirerek alanı verimli kullandılar. Orit Peleg, “Bu minik inşaatçılar, kolektif inşaatın arkasındaki fiziği sezgisel olarak anlıyorlar,” yorumuyla bu uyarlanabilir stratejileri vurguladı. Bulgular, 26 Ağustos’ta PLOS Biology dergisinde yayımlandı.
Auburn Üniversitesi’nden arı biyoloğu Michael L. Smith, çalışmayı “etkileyici” bulmakla birlikte, arıların koordinasyonunu açıklamadığını belirtti. Smith, bu davranışların bilişsel yetenekten ziyade yerleşik içgüdüler olabileceğini öne sürdü. Kunduz benzetmesiyle, “Bir köprü değil, baraj inşa edip edemeyeceklerini görmelisiniz,” diyerek bu ayrımı vurguladı. Yine de, araştırmacılar bulguların biyoloji dışındaki alanlarda, özellikle kendi kendini organize eden sistemler üzerine gelecekteki çalışmalara ilham verebileceğini belirtiyor.
Tüm oyun haberlerimiz için buraya tıklayın.
YNP YouTube kanalı için ise buraya tıklayın.
