Google DeepMind’ın geliştirdiği Aeneas adlı yeni yapay zeka aracı, Antik Roma dönemine ait yazıtların eksik kısımlarını ve kayıp verilerini restore ederek tarihçilere önemli kolaylık sağlıyor.
Roma mitolojisindeki kahraman Aeneas’tan adını alan bu dijital sistem, kadim metinlerdeki boşlukları bağlamsal ve benzer yazıtlar üzerinden mantıksal tahminlerle doldurarak uzmanların çözümleme süreçlerini hızlandırıyor. Bu inovatif teknoloji, binlerce yıllık geçmişin anlaşılmasına ve Roma dünyası hakkındaki bilgilerimizin derinleşmesine katkıda bulunmayı hedefliyor.
Aeneas’ın temel gücü, Latin epigrafisinin en kapsamlı veri tabanlarından beslenerek eğitilmiş olmasından kaynaklanıyor. Roma, Heidelberg ve Clauss-Slaby gibi önde gelen epigrafik veri tabanlarından derlenen 176 binden fazla antik Roma yazıtı içeren devasa bir veri kümesi üzerinde geliştirilen model, metinsel ve bağlamsal paralellikleri saniyeler içinde analiz edebiliyor. Nottingham Üniversitesi’nden tarihçi Thea Sommerschield, bu yazıtların “tüm sosyal sınıflardan antik insanların kendileri tarafından yazılmasıyla benzersiz” olduğunu belirtiyor.
Yapay zeka aracının performansı oldukça etkileyici. Hasarlı yazıtları restore etmede, on Latin karaktere kadar eksik bölümlerde yüzde 73’lük doğruluk oranına ulaşırken, kayıp kısmın uzunluğu bilinmediğinde bu oran yüzde 58 olarak ölçüldü. Aeneas ayrıca, bir yazıtı 62 antik Roma eyaletinden birine yüzde 72 isabetle atfedebiliyor ve metinlerin tarihlerini 13 yıllık bir sapmayla tahmin edebiliyor. İmparator Augustus’un ünlü Res Gestae Divi Augusti yazıtı üzerindeki testler, sistemin tarihçilerin hipotezleriyle örtüşen tarih aralıkları sunarak uzmanları etkiledi.
Uzmanlar, Aeneas’ın antik metin araştırmaları için “dönüştürücü” bir potansiyele sahip olduğunu vurguluyor. Cambridge Üniversitesi’nden tarihçi Mary Beard, bu alandaki geleneksel çalışmaların sübjektif yargılara dayandığını belirtirken, Aeneas’ın bilimsel çözümlemelere nesnel bir boyut kattığını ifade ediyor. Her yıl yaklaşık 1500 yeni antik Roma yazıtının keşfiyle, Aeneas gibi akıllı sistemler insanlık tarihinin bilinmeyen birçok bölümünü aydınlatma potansiyeli taşıyor. Benzer yapay zeka araçlarının Herculaneum papirüslerini çözmek için de geliştirilmesi, teknolojinin antik sırları çözmedeki artan rolünü pekiştiriyor.
Tüm oyun haberlerimiz için buraya tıklayın.
YNP YouTube kanalı için ise buraya tıklayın.
