Altın elma salyangozlarının göz yenileme yeteneği insan sağlığına umut vadediyor.
Tatlı su altın elma salyangozlarının (Pomacea canaliculata) gözlerini inanılmaz bir hızla ve işlevsel olarak tamamen yenileme yeteneği, bilim dünyasında büyük ilgi uyandırdı. Bu canlıların göz gelişiminde anahtar rol oynayan bir genin keşfi, Kaliforniya Üniversitesi Davis’ten biyolog Alice Accorsi liderliğindeki bir ekibin Nature Communications dergisinde yayımlanan çığır açıcı çalışmasıyla gerçekleşti. Bu bulgu, insanlardaki göz hastalıkları ve yaralanmalarının tedavisinde gelecekte yeni ufuklar açabilecek potansiyel taşıyor.
İnsanlar ve salyangozlar arasında yapısal olarak şaşırtıcı benzerlikler bulunuyor; altın elma salyangozları da bizler gibi kamera tipi gözlere, yani kornea, lens ve ışığı algılayan hücrelere sahip retinaya sahip. Araştırmacılar, salyangozlarda göz gelişiminden sorumlu ‘pax6’ geninin insanlarda da benzer işlevi gördüğünü belirledi. Bu salyangozların laboratuvar çalışmaları için ideal model canlılar olmasının nedenleri arasında dayanıklılıkları, hızlı büyümeleri, bol üremeleri ve larval aşama geçirmemeleri gibi özellikler yer alıyor. Bu durum, genetik manipülasyonları daha kolay hale getiriyor.
Bir gözleri kesildikten sonra, altın elma salyangozlarının vücutları 24 saat içinde yara iyileşmesine başlıyor. Uzmanlaşmamış hücreler hasarlı bölgeye yönlendirilerek yaklaşık bir hafta içinde göz yapıları oluşmaya başlıyor. İki hafta içinde tüm göz bileşenleri belirginleşse de, tam olgunlaşmaları birkaç hafta daha sürüyor. Stowers Tıbbi Araştırma Enstitüsü’nden Alejandro Sánchez Alvarado’nun da ifade ettiği gibi, CRISPR teknolojisi sayesinde pax6 genini hedefli olarak devre dışı bırakabilen bilim insanları, bu genin işlevsel olmadığı durumlarda salyangozların gözsüz geliştiğini gözlemledi. Ekip şu anda göz rejenerasyonunda rol oynayan diğer genleri daha iyi anlamak için çalışmalarını sürdürüyor.
Ancak, insanların henüz gözlerini yeniden çıkarabilme aşamasına gelmediği önemle belirtiliyor. Araştırmacılar, yetişkin salyangozlarda pax6 genini mutasyona uğratarak veya etkisiz hale getirerek göz yenileme yeteneklerini değerlendirmeyi hedefliyor. Eğer salyangozlarda göz yenilenmesi için anahtar bir gen seti bulunur ve omurgalılarda da bu genlerin karşılıkları varsa, bilim insanları bir gün bu genleri insanlarda aktive edebilmenin yollarını araştırabilirler. Bu keşifler, görme engeli yaşayan veya göz yaralanması olan bireyler için umut vadeden yeni tedavi yöntemlerinin önünü açabilir.
Tüm oyun haberlerimiz için buraya tıklayın.
YNP YouTube kanalı için ise buraya tıklayın.
