Uzay yolculuğunu hayal edenler bir kez daha düşünecek gibi.
İnsanlığın Ay’a geri dönme ve nihayetinde Mars’a ayak basma hedefleri doğrultusunda, uzay yolculuğunun insan sağlığı üzerindeki etkilerini kavramak hayati bir önem taşımaktadır. Yeni yapılan kapsamlı bir araştırma, uzayın derinliklerine yapılan seyahatlerin astronotların beyinlerinin konumunu ve biçimini geçici olarak değiştirdiğini ortaya koydu. Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI) verilerine dayanan bu bulgulara göre, özellikle duyusal bilgiyi işlemekten ve hareketleri koordine etmekten sorumlu beyin bölgelerinde en belirgin deformasyonlar meydana geliyor. Çığır açan bu çalışma, 12 Ocak’ta prestijli Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlandı.
Florida Üniversitesi’nden Rachael Seidler liderliğindeki ekip, 26 astronotun ve uzun süreli uzay görevi koşullarını taklit eden bir simülasyon çalışmasına katılan 24 kişinin MRI verilerini titizlikle analiz etti. Gerçek veya simüle edilmiş uzay ortamında vakit geçiren bireylerin beyinlerinin, kafatasında daha yukarı ve geriye doğru kaydığı, aynı zamanda yukarı eğildiği gözlemlendi. Çalışma, bir yıl uzayda kalanlarda en büyük değişimlerin meydana geldiğini, iki haftalık görevlerde dahi bazı farklılıkların tespit edildiğini göstererek, uzayda kalma süresinin değişikliklerin büyüklüğünde kilit bir faktör olduğunu ortaya koydu. Özellikle, astronotların beyinleri yukarı yönde daha fazla kayarken, analog çalışmadaki katılımcılarda daha belirgin geri yönlü kaymalar saptandı. Bu değişimler, azalan yerçekiminin kafatası ve yumuşak dokuların desteğini azaltması ile kafa içindeki sıvı dağılımını değiştiren mikroçekime bağlanıyor.
Daha önceki araştırmalar, uzay yolculuğunun beynin sıvı dolu boşlukları olan ventriküllerin genişlemesine neden olabileceğini ve bunların normal boyutlarına dönmesinin üç yıl sürebileceğini göstermişti. Ancak, yeni araştırmadaki beyin değişikliklerinin büyük bir kısmının, Dünya’ya döndükten sonra yaklaşık altı ay içinde kendiliğinden düzeldiği belirlendi. Bilim insanları, bu tür beyin kaymalarının uzayda hareket hastalığına veya oryantasyon bozukluğuna, Dünya’ya dönüşte ise denge problemlerine yol açabileceğine işaret ediyor. Sevindirici bir şekilde, yapılan incelemelerde kayda değer bir bilişsel bozukluk veya şiddetli baş ağrısı gibi ciddi semptomlara rastlanmadı. Bu bulgular, gelecekteki uzun soluklu uzay görevleri için kritik bilgiler sağlıyor.
Medical University of South Carolina’dan nörolog Mark Rosenberg, bu çalışmada yer almamasına rağmen, elde edilen verilerin uzay kaynaklı beyin kaymalarının astronotların hem uzayda hem de Dünya’daki işlevselliklerini nasıl etkileyebileceğini gösteren ilk araştırmalardan biri olduğunu belirtiyor. Rosenberg, “Beynin yukarı kaydığını biliyorduk, ancak bunun operasyonel bir etkisi olup olmadığını merak ediyorduk. Bu çalışma, bu tür ilişkileri kurmamızı sağlıyor” şeklinde konuştu. Bulgular, gelecekteki uzun süreli Mars görevleri gibi insanlı uzay maceralarının planlanması ve astronot sağlığının optimize edilmesi için hayati önem taşıyor.
Tüm oyun haberlerimiz için buraya tıklayın.
YNP YouTube kanalı için ise buraya tıklayın.
