UNESCO’da tarihi konuşma! Maya dilleri dijital çağa taşınıyor.
Uluslararası alanda azınlık dillerinin temsilinde çığır açan bir gelişme yaşandı. UNESCO’nun “Herkes İçin Dil Teknolojileri” konferansında, Maya eğitimci Kawoq Baldomero Cuma Chávez, kurumun 79 yıllık tarihinde ilk kez, kadim ana dili Kaqchikel ile ana konuşmacı olarak kürsüye çıktı. Genellikle İngilizce ve Fransızcanın hakim olduğu bu platformda, Cuma Chávez’in kendi dilinde yaptığı sunum büyük bir şaşkınlık ve hayranlıkla karşılandı. Bu tarihi an, sadece Kaqchikel dilinin değil, küresel sahnede uzun süredir dışlanan tüm azınlık dillerinin sesini yükseltme ve onlara güç katma adına sembolik bir başlangıç oldu. Konferansa katılan delegeler, bu ilham verici sunumun kendi dilleri için de benzer adımlar atma konusunda kendilerini motive ettiğini dile getirdi.
Birçokları için “Maya” ismi, 16. yüzyıldaki İspanyol fethine kadar Orta Amerika’da gelişen kadim medeniyetleri, piramitleri ve kayıp şehirleri akla getirse de, Maya halkları geçmişin bir parçası değil; günümüzde de varlıklarını sürdürüyorlar. Bugün yedi milyondan fazla Maya, Meksika, Guatemala, Belize, Honduras ve El Salvador gibi ülkelerde yaşamakta, atalarından miras kalan özgün kültürel pratiklerini, geleneklerini ve dillerini canlı tutmaktadır. Maya kimliğinin temelini oluşturan yaklaşık 30 farklı ancak birbiriyle ilişkili Maya dili, K’iche’, Yucatec Maya, Q’eqchi’, Mam ve Kaqchikel dahil olmak üzere hâlâ aktif olarak konuşulmaktadır. Özellikle Guatemala’da, nüfusun %40’ından fazlası yerli kimliğini benimsemekte ve altı milyondan fazla kişi en az 22 Maya dilinden birini konuşmaktadır.
İşte bu dilsel zenginliği koruma ve dijital çağa taşıma misyonuyla, 2023 yılında Maya Dilleri Koruma ve Dijitalleştirme Projesi (MLPP) hayata geçirildi. Açık kaynak kodlu bu önemli girişim, yaklaşık 20 Maya dilinin yaşatılmasına odaklanıyor. Projenin ardındaki ekip, Maya dili konuşanların hem çevrimiçi hem de çevrimdışı ortamlarda kendi dillerini daha kolay kullanabilmeleri için dijital sözlüklerden özel telefon klavyelerine kadar ücretsiz ve kullanımı kolay araçlar geliştiriyor. Kawoq Baldomero Cuma Chávez’in “Ben yerli olmaktan gurur duyuyorum. Benim dilim var, benim kültürüm var,” sözleriyle özetlediği bu felsefe, MLPP’nin çalışmalarının temelini oluşturuyor. Proje, aynı zamanda diğer marjinalleşmiş dil topluluklarının da kendi dil miraslarını korumaları için adım adım izlenebilecek bir model geliştirmeyi hedefliyor.
Tüm oyun haberlerimiz için buraya tıklayın.
YNP YouTube kanalı için ise buraya tıklayın.
