Akıllı telefonların bizi köreltmesi, sağlığımızdan etmesi gibi konular giderek derinleşiyor.
Son yıllarda sosyal medyada hızla yayılan ve hatta 2024 yılında Oxford Yılın Kelimesi seçilen “beyin çürümesi” (brain rot) tabiri, akıllı telefon kullanımının zihinsel sağlığımız üzerindeki potansiyel etkilerini mercek altına alıyor. Özellikle TikTok ve Instagram gibi platformlarda sıkça dile getirilen bu endişeler, bilim dünyasında da yankı bulmaya başladı. Ancak araştırmacılar, bu cihazların insan beyni üzerindeki karmaşık tesirini anlamaya henüz başlangıç aşamasında olduklarını belirtiyor.
Geçtiğimiz Haziran ayında sağlık fenomeni Brendan Ruh’un Instagram paylaşımı, konuyu bir kez daha gündeme taşıdı. Ruh, günde iki saatten fazla “anlamsız kaydırmanın” beyin küçülmesine yol açtığını ve özellikle karar alma ile bilgi işlemden sorumlu kilit beyin bölgelerindeki gri madde hacmini azalttığını iddia etti. Bu iddiasını, akıllı telefon bağımlılığı ile beynin belirli alanlarındaki gri madde hacminde düşüş arasında bir korelasyonu ortaya koyan 2020 tarihli bir araştırmaya dayandırdı. Gri madde; hafıza, duygu düzenlemesi ve hareket kontrolünde mühim bir rol oynayan beyin dokusudur. Ruh’un gönderisi 340 binden fazla beğeni alarak geniş yankı uyandırdı.
Ancak uzmanlar, “beyin çürümesi” tabirinin bilimsel bir terim olmadığını ve yanıltıcı olabileceğini vurguluyor. Hong Kong Üniversitesi’nden nörobilimci Ben Becker, bu tür söylemlerin bilimsel temeli olmayan korkulara yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Becker, söz konusu ifadelerin günlük davranışları patolojikleştirebileceğini ve insanları damgalayabileceğini dile getirerek, bilinçli kullanım yerine yersiz endişeleri tetiklediğini belirtiyor. Araştırmalar, akıllı telefon kullanımının beyin yapımızı nasıl etkilediği üzerine 2010’lu yılların başından beri devam etse de, Becker bulguların henüz tutarsız olduğunu ifade ediyor.
Yine de akıllı telefonların ve dijital içeriklerin zihin üzerindeki olumsuz etkilerine dair endişeler, medyanın gündeminde yer almaya devam ediyor. Geçtiğimiz yıl Haziran ayında The Guardian, internet bağımlılığı olan gençlerin beyinlerinde diğer bağımlılık türlerine daha yatkın hale getirebilecek değişiklikler yaşadığını öne süren bir çalışmayı haberleştirmişti. Mart 2025’te ise CBS News, akıllı telefon bağımlısı beyinlerde dikkat dağınıklığına yol açan yüksek beyin aktivitesini tespit eden 2021 tarihli bir araştırmayı duyurdu. COVID-19 pandemisi sonrası gençlerde artan depresyon ve anksiyete oranları (Dünya Sağlık Örgütü’ne göre %25 artış), akıllı telefon bağımlılığı ile zihinsel sağlık sorunları arasında kolayca bir ilişki kurulmasına neden oluyor; ancak bilim bu konuda daha fazla kanıt arayışında.
Tüm oyun haberlerimiz için buraya tıklayın.
YNP YouTube kanalı için ise buraya tıklayın.
